Hat trick – co to jest i jakie ma znaczenie?

Czym jest hat-trick?

Hat-trick to termin ze świata sportu oznaczający potrójne osiągnięcie. Choć funkcjonuje w wielu dyscyplinach, najczęściej kojarzy się go z zdobyciem trzech goli w jednym meczu przez jednego zawodnika, zwłaszcza w piłce nożnej lub hokeju. Taki wyczyn świadczy o niezwykłej skuteczności i zawsze wzbudza podziw kibiców.

Nazwa pochodzi z XIX-wiecznego krykieta i jest połączeniem angielskich słów: hat (kapelusz) oraz trick (sztuczka). Z czasem pojęcie to przeniknęło do innych sportów, dostosowując swoje znaczenie do ich specyfiki i udowadniając swoją uniwersalność.

Hat trick w piłce nożnej

W piłce nożnej hat-trick uchodzi za jedno z najbardziej cenionych osiągnięć indywidualnych. Polega na zdobyciu trzech goli w jednym meczu przez tego samego zawodnika, przy czym nie muszą one paść bezpośrednio po sobie. Taki wyczyn świadczy o znakomitej formie strzeleckiej i nierzadko decyduje o wyniku spotkania.

W historii występów reprezentacji Polski na Mistrzostwach Świata hat-trickiem popisało się trzech zawodników:

• Ernest Wilimowski (1938),

• Andrzej Szarmach (1974),

• Zbigniew Boniek (1982).

Hat trick w hokeju

W hokeju na lodzie definicja hat-tricka jest niemal identyczna z (w) piłce nożnej i oznacza zdobycie trzech bramek przez jednego zawodnika w trakcie meczu. Dyscyplinę tę wyróżnia jednak piękna tradycja – po trzecim golu kibice w geście uznania rzucają na lód swoje czapki.

Absolutnym rekordzistą NHL pod względem liczby hat-tricków w karierze jest Wayne Gretzky, który dokonał tej sztuki aż 50 razy. Jego wynik do dziś świadczy o niezwykłej dominacji na lodowisku i pozostaje celem nieosiągalnym dla większości zawodników.

Hat trick w innych sportach

Choć hat-trick kojarzy się głównie z piłką nożną i hokejem, termin ten przyjął się w wielu innych dyscyplinach, gdzie jego definicję dostosowano do lokalnej specyfiki.

W sportach motorowych, takich jak Formuła 1, hat-trick nabiera zupełnie innego znaczenia. Uznaje się za niego zdobycie przez jednego kierowcę trzech kluczowych laurów podczas weekendu Grand Prix:

• zdobycie pole position (pierwszego pola startowego),

• zwycięstwo w wyścigu,

• ustanowienie najszybszego okrążenia.

Termin ten bywa również używany do opisania wygrania trzech wyścigów z rzędu lub triumfu w tych samych zawodach trzy lata z rzędu.

Swoją wersję hat-tricka ma także rugby – w obu odmianach (union i league) jest to zdobycie przez zawodnika co najmniej trzech przyłożeń (tries) w jednym meczu. Podobnie jak w piłce nożnej, stanowi to wyraz indywidualnej dominacji, co potwierdza, że idea potrójnego osiągnięcia jest uniwersalnym symbolem sportowego mistrzostwa.

Historia terminu 'hat-trick’

Termin ten narodził się w 1858 roku podczas meczu krykieta w Anglii. To właśnie wtedy H.H. Stephenson, bowler (rzucający), dokonał niezwykłego wyczynu, eliminując trzech batsmanów (odbijających) trzema kolejnymi rzutami. W uznaniu jego osiągnięcia kibice zorganizowali zbiórkę i w nagrodę kupili mu kapelusz.

Ten symboliczny gest zapoczątkował nową tradycję, a określenie „hat-trick” (dosłownie „sztuczka z kapeluszem”) szybko weszło do powszechnego języka. Z czasem termin ten zaadaptowały inne dyscypliny, takie jak piłka nożna i hokej, i uczyniły z niego uniwersalny symbol potrójnego sukcesu w sporcie.

Rekordy związane z hat-trickami

Historia mistrzostw świata w piłce nożnej widziała dotychczas 54 hat-tricki. Sztuka ta udała się w finale turnieju zaledwie dwóm zawodnikom: Anglikowi Geoffowi Hurstowi (1966) i Francuzowi Kylianowi Mbappé (2022) .

Rekordy dotyczą również tempa zdobywania bramek. Najszybszy hat-trick w historii należy do Tommy’ego Rossa, który w 1964 roku potrzebował na to zaledwie 90 sekund. W erze nowożytnego futbolu rekord dzierży Sadio Mané (2 minuty i 56 sekund w 2015 roku), a w Lidze Mistrzów – Mohamed Salah (6 minut i 12 sekund w 2022 roku).

Dla niektórych piłkarzy zdobywanie hat-tricków stało się niemal specjalnością. W tej statystyce od lat dominują Cristiano Ronaldo i Lionel Messi, którzy w swoich karierach zanotowali dziesiątki takich występów, nieustannie potwierdzając swój wyjątkowy instynkt strzelecki.